मोठा आवळा! यालाच डोंगरी आवळा असेही म्हणतात.औषधी व अतिशय गुणकारी असा हा आवळा,दिवाळी नंतर साधारण तुळशीच्या लग्नापासून बाजारात यायला लागतो. ते डिसेंबर पर्यंत असतो.डिसेंबर मधे एकदम परिपक्व म्हणजे वर्षाचे लोणचे,सुपारी,मोरावळा करण्यास योग्य असे आवळे असतात. आयुर्वेदात आंबट- गोड -तुरट चवीच्या या आवळ्याला पृथ्वीवरचे सर्वश्रेष्ठ फळ मानले जाते.आवळ्यामधे लोह व विटामिन सी भरपूर प्रमाणात असते.कोणत्याही रुपात आवळा खाल्ला तर तो आरोग्यदायी आहे.परंतु वर्षभर मिळत नसल्याने वेगवेगळ्या स्वरूपात साठविला जातो.आवळा खाल्याने दृष्टि तेज होते. पित्त, कफ कमी होते. त्वचेला चमक येते व त्वचेला सुरकुत्या लवकर पडत नाहीत. तसेच ह्रदयासाठी पण आवळा उत्तम आहे. रक्त पातळ ठेवण्यास मदत करतो. आवळ्यापासून बरेच पदार्थ करून वर्षभरासाठी साठविले जातात. जसे की, सुपारी,आवळा कँडी, लोणचे, सरबत, मुरांबा. केस काळेभोर रहाण्यासाठी केसांनाही लावण्यासाठी आवळा सुकवून पावडर करून ठेवली जाते. अशा बहूगुणी आवळ्याचा 'मुरंबा' म्हणजेच 'मोरावळा' कसा करायचा साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* आवळे १/२ किलो
* साखर १/२ किलो
* वेलचीपूड ऐच्छीक
* सुंठ पावडर ऐच्छीक
* सैंधव मीठ चिमूटभर

कृती :-
मोरावळ्यासाठी आवळे घेताना साधारण तांबूस छटा असलेले, न डागाळलेले चांगले कडक व ताजे आवळे निवडून, वेचून घ्यावेत. असे आवळे चांगले रसाळ व आंबट -तुरट चवीचे असतात.

प्रथम बाजारातून आणलेले निवडक आवळे स्वच्छ धुवून, बुडतील इतके पाणी घालून एक रात्र पाण्यात भिजत ठेवावेत.

नंतर दुसरे दिवशी आवळे पाण्यातून काढून स्वच्छ पुसून कोरडे करावेत व काटे चमच्याने सर्व बाजूला *आतपर्यंत टोचून भोके पाडावीत.

आता टोचलेले आवळे गरम पाण्यात घालून पाच मिनीट उकळून द्यावे. आवळे पांढरट दिसू लागतात.*आता पाण्यातून निथळून काढावेत व गरम असतानाच साखर मिसळून घ्यावी.*एक रात्र तसेच ठेवून द्यावे. दुसरे दिवशी साखर विरघळून पाणी सुटलेले असेल तर आता मंद गँसवर पातेले ठेवावे.(वेगळे पाणी घालू नये) सतत ढवळत रहावे. साखरेचा पाक होईल व आवळे पारदर्शक दिसू लागतील तर आताच वेलची पूड, मीठ घालावे व गँस बंद करावा. साधारणपणे अर्धा तास तरी लागतो. पाक मधासारखा असावा. अति घट्ट किंवा पातळ नको.

गार झाल्यावर मोरावळा कोरड्या काचेच्या बरणीमध्ये भरून ठेवावा. तीन- चार दिवसांनंतर मोरावळा खाण्यायोग्य आंबट -गोड - तुरट चवीचा होतो. पाक आतपर्यंत मुरला जातो. हा मोरावळा फ्रिजशिवाय बर्षभर टिकतो.

असा मुरलेला एक आवळा रोज सकाळी अनशापोटी खाल्ला व वरून कोमट पाणी प्याले तर अतिशय आरोग्यदायी असते. ज्यांना पित्त किंवा उन्हाळ्यात उष्णतेचा त्रास होतो त्यानी आवर्जून हा उपाय करावा.

टिप्स :
* जर वेळ नसेल तर साखर मिसळून एक रात्र न ठेवता, साखरेचा दोनतारी पाक करून त्यामधे उकडलेले आवळे घालावे. परंतु या पध्दतीत पाण्याचा वापर असल्याने मोरावळा जास्त कालावधीपर्यत टिकण्यात साशंकता निर्माण होते.
* आवळे आतपर्यंत नीट टोचून घ्यावेत.पाक चांगला मुरतो.
* आवळे उकडलेले पाणी टाकून न देता, त्यात मीठ, साखर घालून सरबत करून प्यावे. अथवा आमटी, भाजी, पराठे करताना वापरावे.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

'सांजोरी' यालाच सारनोरी, साठोरी असेही म्हणतात.हा पारंपारिक व पौष्टीक पदार्थ आहे. गणेश चतुर्थी मधे गणपतीच्या,महालक्ष्मीच्या नैवेद्याला, दिवाळीच्या लक्ष्मीपुजना दिवशी नैवेद्याला केला जातो.तसेच मुलांना मधल्या वेळचे खाणे, शाळेच्या डब्यात किंवा प्रवासात न्यायला सोयीचा प्रकार आहे.तीन-चार दिवस सहज टिकतो.घरात नेहमी उपलब्ध असणार्या साहित्यात होतो.साहित्य व कृती 👇

साहित्य :-
वरील पारीसाठी
* बारीक रवा १ कप
* मैदा २ टेस्पून
* तेल २ टेस्पून
* चिमुटभर मीठ
* चिमुटभर साखर
* पाणी गरजेनुसार
आतील सारणासाठी
* बारीक रवा १/२ कप
* पीठीसाखर १/२ कप
* तूप २ टेस्पून
* मिल्क पावडर १/४ कप ( ऐच्छीक)
* खसखस १ टीस्पून
* वेलची पूड
*  पाणी गरजेनुसार
* तेल तळण्यासाठी

कृती :-
प्रथम रवा,मैदा मीठ,साखर घालून एकत्र करून घ्यावे. नंतर तेल गरम करून त्यामधे घालून हाताने चोळून घ्यावे.आता गरजे इतकेच थोडे - थोडे पाणी घालून पीठ मळावे.जास्त सैल नको व अती घट्टही नको.मळलेले पीठ एक तास झाकून ठेवावे.

आता सारण तयार करावे. पँनमधे घेतलेल्या एकूण तूपामधले १ टेस्पून तूप घालून रवा गुलाबी रंगावर भाजून घ्यावा.भाजून ताटलीत काढून त्यावर थोडे पाणी शिंपडावे व पांच मिनिट झाकावे. पांच मिनिटानंतर कोमट असतानाच पीठीसाखर,वेलची पूड घालून सारण हाताने एकजीव करावे. आत्ताच सारणात शिल्लक १ चमचा तूप व मिल्क पावडरही घालून मळावे.सारण फार कोरडे वाटले तर किंचित पाण्याचा हात घेऊन मळावे.मिश्रणाचे मुठीत दाबले तर लाडू व्हावेत इतपत ओलसर असावे. आता सारणाचेे हलक्या हाताने साधारण लाडू करून घ्यावे. दाबून फार घट्ट लाडू करू नये.

नंतर आधीच मुरून तयार असलेले पीठ परत एकदा मळून घ्यावे अथवा कुटून घ्यावे. मिक्सर मध्ये थोडे-थोडे घेऊन फिरवून काढावे. या पीठाच्या थोड्या लहान आकाराच्या म्हणजे सारणाचेे लाडू केलेत त्या आकाराचे समान गोळे करून घ्यावेत व एकेक गोळी घेऊन त्यामधे सारणाचा लाडू भरून व्यवस्थित बंद करावे. हलक्या हाताने फार पातळ नाही अशी किंचित जाडसर मोठी पुरी लाटावी व अगदी मंद आचेवर गुलाबी रंगावर तळून घ्यावी.तळताना सारखी उलटवू नये.अलगद तळावी,जेणेकरून फुटणार नाही याची काळजी घ्यावी.

थंड झाल्यावर अतिशय खुसखूषीत खमंग अशी सांजोरी खायला उत्तम लागते. बाजारी पदार्थ आणण्यापेक्षा घरीच असा एखादा सहज सोपा पौष्टीक पदार्थ मुलांना खायला करून ठेवावा.

वर दिलेल्या साहित्या मधे फोटोतल्या आकाराच्या ८ साठोऱ्या होतात.

टिप्स :-
* सारण तयार करताना किंवा पारीसाठी कणिक मळताना पाण्याचाच वापर करावा,दूध नको. दूधामुळे नंतर वास येण्याची शक्यता असते.

* सारणामधे भाजलेला खवा अथवा शिल्लक पेढा घातला तरी चालते.

* सांजोरी तूपावर शॅलोफ्राय केली तरी चालते.  तसेच आधी तव्यावर थोडी भाजून नंतर तेलात तळल्यास तेल कमी लागते.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

सकाळच्या घाईमधे रोज नाष्टा काय करावा हा प्रश्न नेहमीच पडतो.  बरं, नाष्टा पौष्टीक हवे,  झटपट होणारा हवे व सर्वाना आवडणारा पाहीजे. तर या सर्व मापात बसणारा ढोकळा हा उत्तम पदार्थ आहे. याचे प्रीमिक्स तयार करून ठेवले तर सकाळी किंवा संध्याकाळी चहासोबत आपण पट्कन ढोकळा बनवू शकतो.तसैच मुलांना डब्यात ही देता येतो. तर प्रीमिक्स कसे करायचे साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* तांदुळ १ कप
* चणा डाळ १/२ कप
* उडीद डाळ १/४ कप
* साखर १/ ४ कप
* मीठ १ टेस्पून
* सोडा १ टेस्पून
* सायट्रीक अँसिड १ टेस्पून

ढोकळ्यासाठी साहित्य
* प्रीमिक्स १ कप
* पाणी १ कप
* चिमुटभर हळद
* हिरवी मिरची,आलं पेस्ट १ टीस्पून
* फोडणीसाठी तेल,हिंग,मोहरी,तिळ, कङीपत्ता
* सजावटीसाठी कोथिंबीर

कृती :-
प्रथम तांदुळ व दोन्ही डाळी एकत्र करून मिक्सरमधे पावडर करून घ्यावे.

नंतर मीठ, साखर, सोडा व सायट्रीक अँसिड एकत्र करून मिक्सरमधे पावडर करा.

आता वरील दोन्ही पावडरी एकत्र करून हलकेच एकदा मिक्सरमधून फिरवून घ्यावे.

तयार झालेले प्रीमिक्स हवाबंद डब्यात भरून ठेवावे.  एक महीन्यापर्यंत टिकते.  गरजेनुसार प्रीमिक्स घेऊन ढोकळा बनवावा.

प्रीमिक्स ढोकळा कृती :-
प्रथम ढोकळा कुकरमधे तळाशी गरजेइतके पाणी घालून गरम करण्यास ठेवावे.  ढोकळा पात्राला तेलाचा हात लावून घ्यावा.

आता प्रीमिक्स एका बाऊलमधे घेऊन त्यामधे हळद व मिरची, आलं पेस्ट घालावी व गुठळ्या होणार नाहीत याची दक्षता घेत पाणी घालून ढवळावे.  तयार मिश्रण झटपट ढोकळा पात्रात ओतून, ढोकळा स्टँड कुकरमधे ठेवावे. पंधरा मिनिट वाफवावे.

आता ढोकळा वाफेपर्यंत फोडणी तयार करून ठेवावी.  ढोकळा वाफून तयार झाला की, थोडा थंड झाल्यावर एका थाळीत काढावा, त्यावर फोडणी चमच्याने पसररावी व वरून कोथिंबीर घालून कापून ढोकळा चटणीसोबत खायला द्या.

टिप्स :
* प्रेशर कुकर मधे करणार असाल तर रींग व शिट्टी काढावी.
* डाळी व सोडा, साखर वगेरे सांगितल्याप्रमाणे वेगवेगळेच बारीक करावे, अन्यथा पीठात गुठळ्या होऊ शकतात.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

गुढीपाढवा एक पारंपरिक मराठी सण व साडेतीन मुहूर्ता पैकी एक मुहूर्त. मोठ्या थाटा-माटाने साजरा केला जातो. गोडाचा नैवेद्य, गुढी सजविण्यासाठी साठी रेशमी वस्त्र, कलश, चाफ्याच्या फुलाची माळ व जोडीला साखर माळ लागते.  तर ही सहज सोपी पटकन् होणारी साखरमाळ कशी करायची साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* साखर अर्धी वाटी
* पाणी साखर बुडेल इतकेच,पाव वाटी
* बेकिंग पावडर पाव टीस्पून
* तूप १ टीस्पून
* आवडीचा खाद्यरंग २ थेंब

कृती :-
प्रथम फोटत दाखवल्याप्रमाणे कप केकचे मोल्ड एका ताटात ठेवून त्यात दौरा ठेवावा.

नंतर गँसवर साखर व पाणी एकत्र करून पाक करण्यास ठेवावा. सतत ढवळत रहावे. साखर विरघळली की त्यात रंग व तूप घालावे. कडक गोळीबंद पाक करावा. शेवटी बेकींग पावडर घालावी.

नंतर झटपट गरम पाक मोल्डमधे चमच्याने घालावा.  पंधरा मिनिटानंतर कडक झाले की मोल्ड मधून सहजच साखर माळ निघते.

घरच्या घरी आपली साखर माळ तयार. आदले दिवशीच करून, अलगद डब्यात घालून ठेवावी. दुसरे दिवशी गुढीला घालावी.

टिप:
* कपकेक मोल्ड नसतील तर ताटाला तूपाचा हात चोळून त्यावर दोरा ठेवून ठराविक अंतराने पाक टाकावा.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

चिंचेचे पंचामृत हा एक पारंपरिक पदार्थ आहे. सणावाराचे दिवशी हमखास नैवेद्याच्या पानात डाव्या बाजूचा पदार्थ म्हणून केला जातो.  चविला आंबट-गोड असा अप्रतिम लागतो. कसा करायचा पहा साहित्य व कृती-👇

साहित्य : -
* चिंचेचा कोळ १ वाटी
* गूळ १ वाटी
* दाण्याचा कूट २ टेस्पून
* तिळाचे कूट २ टेस्पून
* भाजलेले दाणे मूठभर
* सुक्या खोबर्याचे पातळ काप २ टेस्पून
* कढीपत्ता
* सुक्या लाल मिरच्या २
* मीठ १ टीस्पून
* लाल तिखट १ टीस्पून
* हळद अर्धा टीस्पून
* गोडा /काळा मसाला १ टीस्पून
* मोहरी १/२ टीस्पून

* मेथी दाणे पाव १/४ टीस्पून 

* जीरे १/२ टीस्पून
* हींग पाव टीस्पून
* तेल १ टेस्पून

कृती :
सर्वप्रथम  चिंच पाण्यात भिजवून चाळणीमधून गाळून त्याचा गर काढून घ्यावा. शेंगदाणे व तिळ भाजून कूट करावे. मूठभर दाणे भरड ठेवावे. अखंड दाताखाली आले की छान लागते.

नंतर कढईमधे तेल गरम करून मोहरी, जीरे मेथीदाणे तडतडवून त्यात लाल मिरचीचे तुकडे, कढीपत्ता, हींग , खोबऱ्याचे काप,भरड शेंगदाणे घालून थोडे परतून घ्यावे .

नंतर त्यात चिंचेचा कोळ, गूळ, हळद, तिखट,काळा मसाला घालून ५ मिनिट उकळवावे. मिश्रण चमकदार झाले की चवीनुसार मीठ, तिळाचे कूट व दाण्याचे कूट घालावे .सर्व एकत्र ढवळून पाच मिनिट शिजले की झाले तयार पंचामृत.

आंबट-गोड चविचे पंचामृत जेवणाची लज्जत वाढवते. एखादी भाजी कमी असेल तरी चालून जाते.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

दक्षिणेकडे भात जास्त प्रमाणात खाल्ला जातो. त्यामुळे भाताचेच विविध प्रकार केले जातात. हा चिंच राईस तेलगू मधे "पुलिओरा" (pulihora Rice) म्हणून ओळखला जातो. एक-दोन वेळा बालाजी मंदिर मधे प्रसाद म्हणून दिलेला हा भात खाल्ला. मला खूप आवडला. म्हणून चवीवरून व गुगलवरून त्याची रेसिपी शोधून मी    सेम टेस्टचा "चिंचेचा भात " केला. सर्वाना हा भाताचा प्रकार आवडला, तेव्हापासून आमच्या घरी वरचेवर, रात्रीच्या जेवणात फारशी भूक नसेल तर वन डिश मिल म्हणून हा भात बनतो. कसा केला साहित्य व कृती-👇

साहित्य -
* शिजवलेला भात २ वाट्या
* चिंचेचा कोळ पाव वाटी
* सुक्या लाल मिरच्या २
* कढीपत्ता
* उडीद डाळ १ टीस्पून
* चणा डाळ १ टीस्पून
* शेंगदाणे मुठभर
* मीठ चवीनुसार
* गुळ सुपारीइतका
* हळद  ( ऐच्छीक)
* फोडणीसाठी मोहरी, जीरे, हिंग
* तेल २ टेस्पून

कृती :-
प्रथम कढईत तेल गरम करून त्यामधे हिग, मोहरी, जीरे तडतडवून घ्यावेत.

नंतर त्यामधे लाल मिरची, कढीपत्ता, डाळी व शेंगदाणे घालून तांबूस परतावे.

आता त्यात चिंचेचा कोळ, मीठ, गूळ घालून मिश्रण घट्ट होऊन तेल सुटेपर्यंत परतावे व शेवटी शिजलेला भात घालून परतावे. भात तयार!

तयार चिंचेचा भात गरमा-गरम सर्व्ह करावा. सोबत लोणचे, पापड द्या. अतिशय रूचकर लागतो. पोट भरते.

टिप 

* भात मोकळा शिजलेला असावा. 

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

लिंबाचे लोणचे अनेक वेगवेगळ्या पध्दतिने बनविले जाते. मुळात लोणचे म्हटले की च, तोंडाला पाणी सुटते. त्यात लिंबूचे लोणचे आवडत असेल तर याला मुरायला बरेच दिवस लागतात. तर असे झटपट होणारे लोणचे केले तर कोणाला नाही आवडणार? हे लोणचे मुरायची वाट बघायची अजिबात गरज नाही. लिंबू बाराही महीने उपलब्ध असतात. गरजेनुसार थोडेच लिंबू आणून ताजेच केले तरी चालते. हे लोणचे लहान मुलांना किंवा वृध्द लोकांना अधिक आवडते गोडसर चविचे व चावावे लागत नाही. तर याचे साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* लिंबू मध्यम आकाराचे १२ -१५ नग
* साखर १ /२ किलो ( अडीच कप)
* मीठ लहान अर्धी वाटी
* तयार लिंबू लोणचे मसाला ५० ग्रँम

कृती :-
प्रथम लिंबू स्वच्छ धुवून, पुसून कोरडे करून घ्यावेत. नंतर चिरून एका लिंबाच्या आठ फोडी करून त्यातील सर्व बिया काळजीपूर्वक काढाव्यात.

आता बी काढलेल्या फोडी मिक्सरमधे वाटायच्या व गर बाऊलमधे काढून घ्यायचा. वाटताना एकदम गुळगुूळीत पेस्ट करायची नाही बरकां..थोडं मोटसरच ठेवायचे, खाताना क्रंची क्रंची छान लागते. नंतर यात साखर, मीठ व मसाला मिसळायचा. मस्तपैकी सर्व साहित्य एकत्र ढवळायचे व साखर विरघळून घ्यायची . झाले लोणचे तयार!

हे चटकदार लोणचे पराठा, मसाला पुरी, चपातीला लावून खाता येते. मुलांच्या डब्यात ब्रेडला लावून देता येते. अगदी रोजच्या जेवणात चटक -मटक करून मधे मधे चाटून खायला मस्त लागते, तोंडाला चव येते.

तुम्हीही करून बघा. नक्की आवडेल कारण झटपट तर होतेच शिवाय अतिशय कमी साहीत्यात होते. शिवाय केल्यावर मुरेपर्येत बरणीकडे बघत बसायला नको. लगेच खाता येते हे जास्त चांगले. लिंबू व मसाला तयार असेल तर अगदी १५ मिनीटांत तयार होते.

टिप्स :
* लिंबू ताजे व रसरशीत पिवळ्या रंगाचे असावेत.
* लिंबाच्या आकारमानानुसार व आवडीनुसार साखर, मीठ कमी-जास्त करावे.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

तूर डाळीची चिंच गुळाची आमटी खास करून महाराष्ट्रीयन ब्राम्हण समाजात केली जाते . रोजच्या जेवणात भातासोबत वरण,आमटी, कढी,सार, किंवा पालक, मेथीची पातळ भाजी असे कांही ना कांही पातळ पदार्थ असतोच. यापैकीच हा एक प्रकार. पावसाळ्यात किंवा थंडीमधे गरमा-गरम मोकळा भात, आमटी, वर तुपाची धार  व सोबत पापड आणि लोणच्याची फोड अहाहा.. अप्रतिम लागते. या आमटीचे साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* तूर डाळ १ वाटी
* मेथी दाणे ७-८
* गोडा मसाला २ टीस्पून
* मिरची पावडर एक टीस्पून
* चिंचेचा कोळ २ टीस्पून
* गूळ सुपारी एवढा खडा
* मीठ चवीनुसार
* कढीपत्ता, कोथंबिर, ओले खोबरे
* फोडणीसाठी मोहरी, हींग, हळद
* तेल २ टेस्पून

कृती :-
प्रथम तुरीची डाळ स्वच्छ धुवून घ्यावी.नंतर डाळीत चिमूटभर हळद, हिंग, मेथी दाणे व शिजण्यापुरते पाणी घालावे आणि कुकरला मऊ शिजवावी.

आता एका पातेल्यात तेल घालून हींग, मोहरी, हळद व कढीपत्ता घालून खमंग फोडणी करावी. त्यात एक वाटीभर पाणी घालावे. म्हणजे फोडणी जळत नाही. आता त्यात एक एक साहित्य म्हणजे मसाला, तिखट, मीठ, गूळ, चिंचेचाकोळ घालावे. शेवटी शिजलेली डाळ थोडे पाणी घालून, पळीने घोटून एकजीव करावी व फोडणी मधे घालावी. आपल्या आवडीनुसार घट्ट, पातळ करण्यास पाणी घालावे. चांगली उकळावी. म्हणजे सर्व मसाल्यांचे स्वाद उमटतात.

उकळताना थोडे खोबरं, कोथंबिर घालावे व राहीलेले शेवटी वरून सजावटीसाठी घालावे. जेवणात गरमा-गरम भातासोबत वाढावी.

टीप्स :
* आमटीची डाळ चांगली मऊ मेणासारखी शिजवावी. आमटी एकसंध होते.
* डाळीमधे मेथी दाणे शिजवतानाच घालावे. आमटीला जास्त खमंग चव लागते.
* चिंचेऐवजी ४ आमसुले घातली तरी चालते.
* महत्वाचे म्हणजे आमटी नेहमी गरमच वाढावी.
* या आमटीत शेवग्याच्या शेंगाही छान लागतात.

बालूशाही हा पक्वान्नाचा  किंवा हवे तर मिठाई चा पदार्थ म्हणावे. कारण ८ -१० दिवस टिकतोही. करायला एकदम सोपा. खायलाही मस्तच. कसा करायचा साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
(अंदाजे १५-१६ नग)
* मैदा ३ कप
* तूप अर्धा कप
* दही पाव कप
* मीठ चिमूटभर
* सोडा अर्धा टीस्पून
* साखर २ कप
* पाणी १ कप
* वेलचीपूङ
* रोज इसेन्स
* बदाम पिस्ता काप सजावटीला
* तूप किंवा रिफाइंड तेल तळण्यासाठी

कृती :-
प्रथम मैदा चाळून एका बाऊलमधे घ्यावा.त्यामधे  तूप, सोडा व मीठ घालून आधी कोरडेच हाताने चोळून घ्यावे. मुठीने दाबले तर मुटका झाला पाहीजे.

आता दही व गरजेनुसार पाणी घालून पीठ फक्त एकत्र करावे. खूप मळून तुकतूकीत गोळा करण्याची आवश्यकता नाही.ओबड-धोबडच राहू द्या. अशाने बालूशाही वर छान लेयर येतात व खुसखूषीत होते. १५ मिनिट झाकून ठेवावे.

आता पीठाचे लहान -लहान पेढ्यासारखे चपटे गोळे बनवून अंगठ्याने मधे दाब देऊन खळगा करावा. व गरम तूपामधे अगदी मंद आचेवर गुलाबी रंगावर तळावेत. तळून थंड होऊ द्यावे.

आता साखर पाणी एकत्र करून पाक करावा. साखर विरघळून उकळू लागले की साधारण दाट होईपर्यंत, एकतारीच्या किंचित अलिकडे म्हणजे एकतारीला सुरवात झाली की पाक झाला. आता वेलचीपूड व इसेंन्स घालावे.

आता पाकामधे, तळलेली बालूशाही सोडावी किंवा बालूशाही पसरट भांङ्यामधे घेऊन वरून पाक ओतावा. ५-१० मिनिट ठेऊन अलगदपणे चिमट्याने एकेक बाहेर काढून प्लेटमध्ये ठेवावे व वर बदाम, पिस्ता काप लावावेत.

गार झाल्यावर एकदम खुसखूषीत लागते. अतिशय छान आतून पदर सुटलेले असतात वरून पांढरट साखरेचा थर दिसतो. एकूणच मस्त! 

टिप्स:
* मंद आचेवरच तळावे. वेळ लागतो पण आतून छान तळली जाते.
* दही ताजे वापरावे. खूप आंबट व वास येणारे नसावे.
* पाकात थोडा केशर टाकला तर मार्केटप्रमाणे केशरी रंग येतो.
* पाक कच्या ठेवला तर बालूशाही नरम पडते व पक्का केला तर आत पर्यंत मुरत नाही.
* पीठ फार मळू नये.
* तळताना काळजी घ्यावी. खूप खुसखूषीत असल्याने फूटू शकतात. अलगदपणे उलट-सुलट करावे.

आपल्या प्रतिसादाने नव-नविन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते. आपल्या मौल्यवान सुचना व अभिप्राय, आम्हाला ज़रूर द्या.

'सात कप वडी ' हा एक पारंपरिक मिठाईचा पदार्थ आहे. पौष्टीक व झटपट होणारा आहे. पारंपारिक प्रकारामध्ये फक्त एकूण साहित्य सात कप असते. म्हणून सात कप वडी नांव पडले. परंतु मी थोडा बदल करून मिल्क पावडर व सुकामेव्याची पावडर घेऊन टोटल सात पदार्थ घेऊन सात कप मिश्रण केले व थोडी अधिक पौष्टीक करण्याचा प्रयत्न केला व छान यशस्वी झाला. कशी केली साहित्य व कृती -

साहित्य :-
* बेसन पीठ १ कप
* ओलं खोबरं १ कप
* तूप १ कप
* दूध १ कप
* मिल्क पावडर १/२ कप
* ड्रायफ्रूट भरड १/२ कप
* साखर २ कप

कृती :-
प्रथम सर्व साहित्य मापाने मोजून काढून घ्यावे. नंतर नाँनस्टीक पँनमधे डाळीचे पीठ साधारण म्हणजे कच्चेपणा जाण्याइतपत भाजून घ्यावे.

नंतर तूप, दूध, ओलं खोबरं, साखर घालून ढवळत रहावे. साखर विरघळली की ड्रायफ्रूट पावडर व मिल्क पावडर घालावी.

सर्व साहित्य गोळा होईपर्यंत ढवळत रहावे. कडेने तूप सुटून एकत्र गोळा तयार झाला की तूप लावलेल्या ताटात काढावे  व हाताने किंवा वाटीने थापावे. आवडत असल्यास वरून बदाम पिस्ता काप लावावेत. मिश्रण थंड झाले की वड्या कापाव्यात.

आपल्या मौल्यवान सूचना व अभिप्राय, आम्हाला जरूर द्या. आपल्या प्रतिसादाने नव-नवीन पदार्थ करण्यास प्रेरणा मिळते.

आजकाल लोकांना 'तूप' म्हटले की च वजन वाढल्याचा भास होतो. तूप खाणे शक्यतो टाळले जाते त्यामुळे घरात तयार करून खाणे तर दूरच. तसेही तूप बनविण्याची प्रक्रिया खूप मोठी व वेळखाऊही आहे. परंतु घरी करायचे तितकेही अवघड नाही.. फक्त रोज नियमितपणेे दूधाची साय काढणे, विरजणे, घुसळणे, लोणी ठराविक दिवसानी कढविणे असे सर्व चिकाटीने करावे लागते. तूप अतिशय गुणकारी आहे. रोज सकाळ-संध्याकाळ एक एक चमचा शुध्द तूप आहारात असावेच. आरोग्याला चांगले असते. घरी केलेल्या लोणकढ्या तूपाची चव व खमंग वास खूपच छान लागते. तसेच घरी केलेले असल्याने भेसळ नाही व असे घरचे शुध्द तूप अजिबात बाधत नाही. तसेच तूप कढविल्यावर खाली लागते त्या खरवडीला तूपाची बेरी म्हणतात. ही सुध्दा खूप पौष्टीक असते बरं..

लहानपणी आम्ही भावंडे ही खरवड व तूपात घातलेले विड्याचे पान खाण्यासाठी भांडत असू. यावरून लहानपणीचे एक गाणे आठवले. आई विचारायची तूप कसे तयार होते माहीत आहे का? मग आम्ही सुरू,
दत्त दत्त, दत्ताची गाय, गायीचं दूध, दुधाचं दही, दह्याचं ताक, ताकाचं लोणी , लोण्याचं तूप, तुपाची बेरी... 

बर्याच घरातील ही आजची पिढी या तूपाची बेरी खाण्याच्या आनंदाला... घरात तूप कढत असताना येणार्या दरवळाला मुकली आहे. आता या बेरीच्या वड्या, लाडू, केक सुध्दा बनविले जातात. आम्ही लहानपणी पातेले चमच्याने खरवडून खरवडून बेरी काढून त्यात साखर मिसळून खात असू. आजच तूप कढवले त्यावरून हे सर्व आठवले. आता मी तूप कढवले की बेरी काढून साखर मिसळून टेबलवर ठेवते व येता -जाता चमच्याने तोंडात टाकते. भांडायला भावंड नाहीत आता... प्रत्येकजण आपापल्या घरी! व आजच्या मुलांना है असले पदार्थ खायला आवडत नाहीत.

घरगुती शुध्द तूप कसे तयार केले जाते? खाली दिलेल्या लिंकवर वाचा.

http://swadanna.blogspot.in/2016/12/clarified-butter-ghee.html?m=1

'वाटली डाळ ' यालाच कोणी 'मोकळी डाळ', 'खमंग डाळ' असेही म्हणतात. हा पारंपारिक पदार्थ आहे. मी फक्त कृतीमधे थोडा बदल केला आहे. जेणेकरून पट्कन व अधिक चविष्ट होईल यावर भर दिला. यामधे चण्याची डाळ असल्याने मुलांना खाण्यास पौष्टीक आहे. हा पदार्थ आपण जेवणात भाजीसारखा, दही घालून नाष्ट्याला, संध्याकाळी मुलं शाळेतून आल्यावर,चहासोबत किंवा अगदी सहज स्नँक्स म्हणून येता -जाता वाटी चमच्यातून तोंडात टाकू शकतो. तसेच गणपती विसर्जनादिवशी प्रसादाला, नवरात्रि मधे देवीच्या प्रसादाला ही केला जातो. पारंपारिक पध्दतिने डाळ केल्यास थोडी जास्त वेळखाऊ प्रक्रिया होते म्हणून मी थोडी वेगळ्या पध्दतिने केली कशी ते पहा साहित्य व कृती-👇

साहित्य :-
* चणाडाळ २ वाट्या
* तेल १/४ (अर्धा) वाटी
* फोडणीसाठी मोहरी, जीरे, हिंग, हळद व कढीपत्ता
* मीठ चवीनुसार
* साखर चिमूटभर (ऐच्छीक)
* हिरव्या मिरच्या ३ -४
* लसूण, आलं (ऐच्छीक)
* ओलं खोबरं, कोथिंबीर
* लिंबू

कृती :-
प्रथम डाळ स्वच्छ धुवून ३ -४ तास पाण्यात भिजत घालावी.

नंतर पाण्यातून उपसून काढावी व परत एक-दोनदा स्वच्छ धुवावी. १० मिनीटे एका चाळणीवर निथळत ठेवावी.

आता निथळलेली डाळ, जीरे, मीठ, साखर, आले-लसूण, मिरची सर्व एकत्र भरडसर वाटून घ्यावे.

नंतर हे सर्व तयार वाटण कुकरच्या डब्यामधे घालून वरून पाण्याचा शिपका मारून शिजायला लावावे. साधारण दोन शिट्ट्या काढाव्यात. (भाताप्रमाणे बाहेरच्या डब्यात पाणी घालून शिजवावे)

आता कुकरची वाफ जिरल्यावर शिजलेली डाळ ताटात काढावी व थोडी गार झाल्यावर हाताने मोकळी करावी किंवा गहू चाळण्याच्या चाळणी वर घासून घ्यावी.

आता मोकळी केलेली डाळ कढईत तेल गरम करून फोडणी करावी व त्यामधे घालावी. दोन-चार वेळा परतून एक वाफ काढा. झाली डाळ तयार.

आता तयार डाळीवर ओलं खोबरं कोथिंबीर व लिंबू घालून खायला द्यावी.

टिप्स :
* अशा पध्दतीने डाळ केल्याने डाळ फोडणी टाकल्यावर शिजेपर्यंत तळाला करपणयाची शक्यता रहात नाही. व्यवस्थित मऊ शिजून मोकळी रहाते. पारंपारिक पध्दतिने केली जाते त्यात मधे -मधे डाळीचे डिकळे रहातात व कच्ची रहाण्याची शक्यता असते व खाली लागू नये म्हणून तेलही जास्त लागते.

* वाटली डाळ प्रसादाला, नैवेद्याला करायची असल्यास लसूण आलं घालू नये. मात्र एरव्ही खायला करायची असल्यास जरूर घालावे, जास्त खमंग व चविष्ट लागते.